W poprzednim poście rozmawialiśmy o tym, jakie opinie ekspertów akceptuję, choć wiele osób się z nimi nie zgadza. Dzisiaj chciałabym porozmawiać o tym, jak sprawić, aby nauka była przyjemna. Nauka wymaga skupienia. Powód jest prosty:
- Uczenie się jest procesem budowania długotrwałej pamięci.
- Tworzą się długotrwałe wspomnienia tego, na co zwracasz uwagę.
- Uwaga jest ograniczona. Nie można skupiać się na wielu rzeczach jednocześnie.
Ale to, że nauka wymaga skupienia, nie oznacza, że nie może być przyjemna. Wiele aktywności wymaga od nas intensywnej koncentracji, a i tak lubimy je wykonywać: gry wideo, sport, układanki i wiele innych. Teoria kosztu alternatywnego wysiłku pomaga wyjaśnić tę rozbieżność. Zgodnie z tą teorią, ponieważ nasza uwaga jest ograniczona, obwody motywacyjne w naszym mózgu nieustannie oceniają, czy to, na co zwracamy uwagę, jest właściwym wykorzystaniem tego ograniczonego zasobu. Wyobraźmy sobie zapracowanego menedżera, który próbuje zdecydować, do których zadań przydzielić swój ograniczony personel.
Wykonywanie czynności, które wymagają dużej uwagi, ale nie przynoszą zbyt wielu korzyści, wydaje się pracochłonne. Możemy się nudzić lub rozbawiać czynnością, która wymaga niewiele uwagi, ale nie będzie ona trudna. Natomiast wykonywanie czynności, która wymaga dużej uwagi i przynosi dużą satysfakcję, wydaje się angażujące. Zgodnie z powyższymi zasadami, efektywne uczenie się nie jest możliwe w warunkach niskiego poziomu uwagi. Uczenie się podprogowe nie istnieje. Możemy jednak sprawić, by nauka była przyjemniejsza, zwiększając wymiar nagrody. Jeśli nauka będzie bardziej konsekwentnie nagradzana, będzie bardziej angażująca, a nie nudna czy frustrująca.
1. Utrzymuj wysoki wskaźnik sukcesu — dąż do 85% poprawnych odpowiedzi
Doświadczenie uczenia się to strumień drobnych radości i frustracji. Rozważ przeglądanie fiszek. Podczas przeglądania prawdopodobnie odczuwasz lekkie przypływy zainteresowania za każdym razem, gdy odpowiesz poprawnie, i lekkie skoki frustracji za każdym razem, gdy odpowiesz źle. To, jak dużo frajdy sprawia Ci rozwiązywanie fiszek, w dużej mierze zależy od ogólnego przebiegu tego procesu. Jeśli popełnisz zbyt wiele błędów pod rząd, zadanie stanie się bardziej wyczerpujące, ponieważ ośrodki motywacyjne w Twoim mózgu będą szukać innych rozproszeń.
I odwrotnie, jeśli bez problemu odpowiesz na wszystkie poprawnie, zadanie może nie wymagać zbyt wiele uwagi – co sprawi, że poczujesz się znudzona i rozproszona. Twoja uwaga ma zapasową pojemność, którą możesz wykorzystać gdzie indziej. Kluczem do przyjemnej nauki jest zatem takie przygotowanie się, aby udzielać większości poprawnych odpowiedzi, ale nie tak wiele, żeby zniechęcić się do nauki.
Jak kontrolować poziom trudności zadania?
Jednym ze sposobów jest umieszczenie zadań na ruchomej skali trudności. Można to zrobić na kilka sposobów:
- Od otwartej książki do zamkniętej książki. Najłatwiejszą formą praktyki jest praca nad problemem z niemal identycznym przykładem przed sobą. Najtrudniej jest rozwiązać nowy problem bez dostępu do materiałów źródłowych. Podczas nauki dostosuj swoje materiały źródłowe tak, aby osiągnąć punkt równowagi między sukcesem a sporadycznymi porażkami.
- Pracuj nad problemami od prostych do złożonych. Złożony problem składa się z wielu elementów, które muszą zostać poprawnie rozwiązane, aby uzyskać poprawną odpowiedź. Dlatego jednym ze sposobów na zwiększenie skuteczności jest podzielenie złożonych problemów na prostsze części. Alternatywnie, jeśli proste części są zbyt łatwe, możesz zająć się bardziej złożonymi problemami, które wymagają pełnej uwagi.
- Zmień standard, który sobie wyznaczyłaś. W przypadku problemów z różnymi stopniami sukcesu, zamiast prostych odpowiedzi „dobrze” lub „źle”, możesz dostosować poziom trudności, zmieniając ustalony standard.
- Dostosowanie czasu. Praca pod presją czasu może zwiększyć poziom trudności. Podobnie, rozluźnienie presji czasu może ułatwić zadanie.
Nasza zdolność do całkowitej zmiany motywacyjnego strumienia nagród w nauce jest często ograniczona. Dlatego mało prawdopodobne jest, abyśmy byli w stanie w pełni wykorzystać narzędzia projektantów gier wideo, aby uczynić naukę tak wciągającą, jak nauka nowej gry. Możemy jednak subtelnie zmniejszyć frustrację, zmieniając wyczerpujące zadanie w interesujące.
2. Nagradzaj się często
Nagrody zewnętrzne mają skomplikowaną historię w psychologii. Badania wykazały, że nagrody jawne mogą czasami tłumić motywację wewnętrzną – jeśli zapłacisz komuś za wykonanie zadania, może ono sprawiać mu mniejszą przyjemność lub całkowicie przestanie je wykonywać, gdy przestanie mu się za nie płacić, nawet jeśli jest to zadanie, które chętnie wykonałby bez wynagrodzenia. Błędem byłoby jednak wyciąganie z tego wniosku, że nigdy nie powinniśmy stosować nagród zewnętrznych. Niektóre zadania nigdy nie wzbudzą dużego zainteresowania, a nagrody mogą być potężnym narzędziem, które sprawi, że zadania te będą angażujące, jeśli nie interesujące.
Prostym mechanizmem nagradzania może być wręczanie sobie cukierka za każdym razem, gdy ukończysz zadanie z pracy domowej. Innym może być przyznawanie sobie „punktów”, które doliczasz do puli za każdym razem, gdy uda Ci się rozwiązać fiszkę lub przeczytać fragment podręcznika. Ponieważ nagrody zewnętrzne mogą tłumić motywację wewnętrzną, należy ich unikać, gdy celem jest zbudowanie motywacji do wykonywania czynności bez nagród. Jeśli jednak sama nauka jest jedynie niezbędnym krokiem do czegoś naprawdę satysfakcjonującego, hojne stosowanie nagród może sprawić, że czynność stanie się przyjemniejsza.
3. Wyeliminuj pokusy i rozproszenia
Teoria kosztu alternatywnego wysiłku ma ważną implikację. To, ile wysiłku naszym zdaniem wymaga dane zadanie, zależy od ukrytych alternatyw, jakie mamy do dyspozycji. Obciążenie związane z nauką nie jest jedynie właściwością tego zadania. Wpływa na nie również każda inna możliwa rzecz, którą moglibyśmy zrobić w danej chwili, dysponując ograniczoną uwagą. Niestety, nasze środowisko uwagi zostało przesycone mało wymagającymi, zmiennymi mechanizmami nagradzania.
Media społecznościowe zapewniają nam zastrzyk rozrywki, który nie wymaga wysiłku, gdyż od czasu do czasu znajdziemy coś naprawdę zabawnego. Nasze telefony oferują ciągłe możliwości rozproszenia uwagi. Oczyszczenie przestrzeni wokół naszej uwagi to dobry pierwszy krok do uczynienia nauki przyjemniejszą. Łatwiej jest skupić się na zadaniu, gdy nie ma pod ręką telefonu, komputera, znajomych ani telewizora. Jeśli nauka w ten sposób stanie się nawykiem, skupienie stanie się łatwiejsze, ponieważ same rozpraszacze nie będą dostępne.
4. Wygładź niepotrzebne tarcie
Jeśli przyjrzymy się ponownie motywacji, zobaczymy, że środowisko tworzy wiele mikro nagród i kar, które nie są bezpośrednio związane z zadaniem. Zastanów się nad przygotowaniem do nauki. Może musisz znaleźć swoją książkę. Na biurku panuje bałagan, więc musisz je posprzątać. Krzesło jest niewygodne, więc musisz znaleźć nowe. Wentylator w drugim pokoju wydaje irytujący dźwięk… i tak dalej.
Tarcia to drobne przeszkody, które sprawiają, że zadanie jest bardziej wymagające. Zmniejszenie tych barier, aby wejść w rytm, może sprawić, że nauka stanie się przyjemniejsza. Ponieważ są one niezależne od wymagań skupienia uwagi związanych z nauką, można je również poprawić bez poświęcania efektywności.
5. Spraw, aby nauka była bardziej wartościowa
Jak dotąd, każda moja sugestia dotyczyła powierzchownych nagród i kar związanych z zadaniem: wskaźnika sukcesu, nagród zewnętrznych, zewnętrznych pokus i tarć. Kontrola nad nimi jest kluczowa, ponieważ najłatwiej je bezpośrednio regulować. Ale to, co naprawdę sprawia nam przyjemność w danej aktywności, to nie tylko płytkie momenty przyjemności i bólu, które odczuwamy podczas jej wykonywania.
Chodzi o znaczenie, jakie nadajemy tej aktywności i znaczenia, których doświadczamy podczas jej wykonywania. Spora część nauki i uczenia się jest nudna, bo nie wydaje się sensowna. Nie dostrzegamy sensu w tym, czego próbujemy się nauczyć. Nie ma żadnego namacalnego związku z niczym, co chcemy zrobić, osiągnąć, zrozumieć lub wykonać w życiu. W rezultacie pozostaje nam tylko okrojona z barwności praca, którą trzeba wykonać.
Jak zwiększyć znaczenie nauki?
Zwiększanie znaczenia nie zawsze jest łatwe z kilku powodów:
- Znaczenie danej wiedzy lub metody zależy od jej relacji z inną wiedzą. W związku z tym, im więcej o nich wiemy, tym bardziej interesują nas przedmioty, ponieważ nowe informacje są osadzone w bogatszym kontekście. Stwarza to jednak pewien paradoks, ponieważ musimy włożyć wysiłek w naukę czegoś, zanim docenimy to, co poznaliśmy.
- Obciążenie poznawcze może wymagać bezsensownych ćwiczeń. Czasami projekty, które uważamy za sensowne, są zbyt trudne, by je zrealizować. Chcemy malować jak Da Vinci, ale nie potrafimy wyjść poza schematy. Budowanie od podstaw jest często konieczne, nawet jeśli nie zawsze jest przyjemne – dlatego powierzchowne sztuczki zwiększające motywację mogą być ważnym narzędziem na tym etapie nauki.
- Sensowny kontekst jest daleko. Uczymy się francuskiego, ale nasza podróż do Francji będzie miała miejsce za kilka miesięcy. Uczymy się statystyki, ale nasza kariera jako analityka danych jest odległa o lata. W takich przypadkach istnieje autentyczna motywacja do nauki, ale odległość od pożądanego rezultatu uniemożliwia wzbudzenie zainteresowania samym zadaniem. Naukowcy odkryli, że opóźnienie czasowe jest kluczowym czynnikiem prokrastynacji.
Podsumowanie
Nawet jeśli nie zawsze uda nam się nadać nauce głębokiego znaczenia, możemy podjąć wysiłki, aby zwiększyć znaczenie, jakie z niej czerpiemy:
- Dowiedz się więcej o podstawach umiejętności i wiedzy, których chcesz się nauczyć. Lepszy kontekst może sprawić, że to, czego się uczysz, będzie bardziej zrozumiałe i angażujące.
- Przeplataj sensowne aktywności z ćwiczeniami, które je wspierają. Wykonywanie prawdziwych projektów programistycznych, prowadzenie prawdziwych rozmów w obcym języku lub przeprowadzanie prawdziwych eksperymentów chemicznych – nawet źle – może stanowić motywujące tło dla niezbędnych elementów nauki.
- Znajdź znajomych i fora dla osób zainteresowanych tą umiejętnością. Więzi społeczne mogą sprawić, że abstrakcyjne zadanie stanie się fascynujące. Społeczność może sprawić, że nauka stanie się fascynująca.
Co sądzisz o moich radach? Masz jakieś dodatkowe pomysły? Podziel się swoimi przemyśleniami na ten temat w komentarzu poniżej albo napisz do mnie maila na adres pytania@cataleja.pl.
Udanego życia,
Cataleja
